En dan nu de andere kant

Dat was natuurlijk wel erg positief. De gelukkigste man in Kawu… Pff. In werkelijkheid ging het helemaal mis met de bagage bij aankomst op Kotoka International Airport, kwam ik totaal verbogen aan in Hohoe omdat ik de slechtste zitplaats in het busje had gekregen, en betwijfelen de vrouwen hier openlijk of mijn zaad wel goed is omdat ik nog steeds geen kind heb. Verder is het hier warm, stoffig, en is de lucht permanent heiig. Op sommige dagen zijn de bergen niet eens zichtbaar. Dat is nou mijn idyllische veldwerklokatie.

Gisteren was de begrafenis van een jonge vrouw van 32, moeder van twee, die zichzelf op de eerste dag van het nieuwe jaar opgehangen heeft. De echtgenoot, iemand van buiten, was niet op komen dagen, wat de vermoedens van mishandeling die in het dorp rondzongen alleen maar bevestigde. Uiteindelijke ontaardde de ceremonie in een vechtpartij met de familie van de echtgenoot. Men ging elkaar met stokken en stenen te lijf tot de bezoekers van buitenaf de benen namen en in een stofwolk het dorp uitrenden, de angry young men van het dorp er achteraan.

Nee, idyllisch is misschien niet altijd het juiste woord voor Kawu. Ik heb eerder geschreven dat het leven hier geen masker draagt; dat het contrastvoller en daardoor kleurrijker is. Dat laat zich trouwens ook in de seizoenen zien. Sinds begin november heeft het hier niet geregend, en dat zal nog voortduren tot eind februari. De aarde is kurkdroog, de vergeelde vegetatie knispert onder je voeten en alles is bedekt onder een laagje fijn stof — hetzelfde stof dat, aangevoerd door de woestijnwind, de lucht heiijg en je neus branderig maakt. Wat een enorm contrast met het regenseizoen, waarin alles explodeert in een kloppende, groeiende, zoemende extravaganza van leven.

Het spijt me als ik je door mijn optimisme op het verkeerde been heb gezet. Het is hier geen gelukzalig paradijs, gewoon een stoffig dorpje met een paar honderd mensen die hun ding doen. Ik ben geen weldoener die op handen gedragen wordt, eerder een blanke waarvan niet iedereen precies begrijpt wat hij doet maar goed het is wel leuk dat hij Siwu spreekt. Zoals altijd met contrast heb je beide kanten nodig om überhaupt iets te ervaren.1 Geen comfort zonder lijden, geen vriend zonder vijand, geen regenseizoen zonder droogte. Daarom bij deze de andere kant van het verhaal, want geef toe, alleen geluk is maar saai.

Noten

  1. Dat is trouwens ook de reden waarom ik me nooit echt goed een hemel voor heb kunnen stellen. Is contrast niet wat het leven zin geeft? Hoe kan een mens gedijen in een omgeving zonder pijn, zonder ruzie, zonder vijanden? Hoe goed het ook klinkt op het eerste gezicht, zodra ik erover nadenk wordt het minder voorstelbaar. Geen sarcasme? Geen verhitte woordenwisselingen? Nooit meer met een griepje in bed blijven terwijl je moeder je slappe thee te drinken geeft? Paradoxaler nog: Nooit meer de kracht van vergeving uitoefenen? Geen zelfbeheersing meer om te cultiveren? Geen vijanden meer om lief te hebben? Maar goed, dat zijn veel te grote vragen om dit stukje mee te eindigen; vandaar dat ik ze in een voetnoot stop. []
Dit bericht is geplaatst in Voorjaar 2011 met de tags . Bookmark de permalink.

14 reacties op En dan nu de andere kant

  1. gijske schreef:

    Naar aanleiding van je verhaal hoop ik in ieder geval dat er voor de 32-jarige vrouw en haar kinderen die deel uit maken van het drama -en de velen met hen op deze wereld – rehabilitatie plaats zal vinden. Het is wel erg mager om de zin van hun lijden te duiden in het contrast met het comfort van degenen die macht hebben om te verdrukken, dan wel onrecht toe te staan…

    Mijn hoop blijft dat die zichzelf versterkende neerwaartse spiraal gestopt wordt en gerechtigheid zal zegevieren. Voor de duidelijkheid: mijn hoop is daarbij op God, want vriend noch vijand zie ik hiertoe in staat.

    • Ineke schreef:

      Wat goed dat je je moeilijkheden zo positief duidt. Geen gezeur, maar gewoon positief zijn en dankbaar blijven. Het helpt in ieder geval om je humeur op peil te houden.
      Maar ik betwijfel ook of problemen altijd nodig blijven om te genieten van geluk. Wel leuk om over na te denken. Zou ik meer genieten van een vakantie met mooie omgeving, lieve reisgenoot, heerlijke wandelingen, goede gesprekken, als er af en toe ruzie, regen en een verstuikte enkel is?? Nou nee, die vakantie zonder dit alles was toch heerlijker!
      En een wereld met alleen maar gerechtigheid geeft vast nog meer vreugde.

      • mark schreef:

        Hmm… misschien. Met uw voorbeeld van de vakantie ben ik het natuurlijk eens, maar die vakantie is natuurlijk alleen maar zo leuk omdat het in contrast is met de normale dagelijkse bezigheden, inclusief stress en gedoe!

  2. Roalda schreef:

    Hoi Mark,

    Je blogt alweer in een hoog tempo. Leuk om weer te kunnen genieten van je belevenissen in Afrika. En alvast gefeliciteerd met je proefschrift!
    Groeten van iemand die de ambtelijke molens zelf draait, Roalda

  3. Jan Dirk schreef:

    Zo, je blog gevonden — wellicht kwamen je berichtjes in spam, want dat was bij Martha ook zo. Leuk om allemaal te lezen! Tof dat je daar nog herkent wordt ;-).
    Goed dat je de minder positieve kant schetst – maar ook fijn om te zo’n positief bericht te lezen; kennelijk heb je wel een mooie tijd daar (het zij dankzij of ondanks de minder mooie dingen).

  4. Bram schreef:

    Dag Mark,
    Ik geniet van je stukken! Heerlijk om te lezen hoe jij met oog voor detail en bereidheid tot relativeren in Kawu staat. En dat leesgenot wordt vergroot door de afwezigheid van spelfouten, stereotiepen en andere slordigheden. Voor mij is het kwaad geen verrijking van het goede, hoewel we, toegegeven, door het kwaad soms scherper zien hoe goed het goede is.
    Overigens stel ik me een hemel zoals die jij beschrijft óók niet voor. Dat is restant van Grieks dualisme, waardoor we denken dat we de verdorven planeet aarde door geloof in Jezus moeten ontvluchten om in een vaag, lichaamloos bestaan in de hemel terecht te komen. De opstanding van Jezus motiveert mij om te geloven in een nieuw lichamelijk en onsterfelijk bestaan op aarde, zinderend van zuiverheid en vol van vreugde, verrassing en verantwoordelijkheid. Mooi maskerloos, net als Kawu…

    • mark schreef:

      Haha, dat is een mooie repliek Pa. Ik moest twee keer lezen voor ik de dubbele bodem onder dat compliment zag. Uw conceptie van de hemel klinkt goed. Maar toch ook vatbaar voor mijn probleem. ‘Verantwoordelijkheid’ betekent bijvoorbeeld het maken van keuzes die een verschil maken; en dat kan alleen maar als je ook de verkeerde keuze kunt maken. Ik blijf erover nadenken.

  5. Valérie schreef:

    Mark, wat leuk om over je ervaringen en filosofie te kunnen lezen! Blijkbaar heb je alle tijd om over dit soort dingen na te denken ;)
    Het land dat je beschrijft klinkt prachtig en hoe de mensen je daar waarderen is bijzonder, zeker als je het vergelijkt met tata Price in “de Gifhouten bijbel”!
    Is je morele les (dat het kwaad nodig is om het goede te waarderen en op zichzelf voor goede variatie zorgt), niet in wezen een handige manier om met teleurstelling om te gaan?
    Erg interessant allemaal, ik ben nu al benieuwd naar je voglende verhaal! Geniet ervan, met jouw optimisme en interesse voor alles wat anders is komt dat ongetwijfeld goed. Hartelijke groeten van Valérie, die zich gaat buigen over opiaten (welliswaar voor medisch gebruik)…

  6. mark schreef:

    Dank voor jullie reacties, Valérie en JD! Zeer gewaardeerd. Valérie, veel plezier met de opiaten. En ja, het klopt dat hier zijn me altijd een beetje reflectief maakt. Zulke grote verschillen moeten je wel aan het denken zetten.

  7. Jochem schreef:

    Hoi Mark,
    Bijzonder blog weer om te lezen. Vooral die voetnoot intrigeerde me wel; ik ben er een paar dagen over na blijven denken. Eerlijk dat je, na je vorige blog, waardoor we bijna jaloers op je werden, nu ook deze durfde te schrijven. De negatieve kanten – ja, zo is het leven daar toch (nog) ook – durfde je ook te tonen. Sterkte gewenst bij moeilijke situaties als zo’n begrafenis. Geduld gewenst in de droogte; gelukkig is het bijna eind februari dus kun je steeds meer uitzien naar de regen. Moedig dat je het contrast zo beleeft; ik zou zelf niet kunnen zeggen dat alleen geluk maar saai is. Zelf vond ik bijvoorbeeld je vorige blog mooier. Regelmatig verlang ik naar die nieuwe toekomst waarin het kwaad echt weg zal zijn. Dat betekent volgens mij niet dat er geen afwisseling of dynamiek zou kunnen zijn. Het zou best kunnen dat we nog veel te leren hebben, maar dan zonder dat onze fouten anderen schaden of ons schaamte bezorgen. Vooral een leven in volledige liefde, overgave, dienstbaarheid en harmonie, vol verbondenheid met God, mensen en schepping. Niet dat we dan niet meer anders zouden kunnen, maar onze wil is zo volledig afgestemd op het goede, dat we niet meer anders doen.
    Niet dat deze impressie geen vragen oproept. Ook ik blijf erover nadenken…
    Geniet verder van wat je daar allemaal mee mag maken.

    • mark schreef:

      Zelf vond ik natuurlijk de gebeurtenissen van mijn vorige blog ook mooier. Maar toen ik dat bericht geschreven had ging ik me ineens afvragen of ik écht zoveel geluk had. En toen ik erover nadacht zag ik dat dat juist zo voelde doordat de andere kant van de medaille ook bestaat; dus ik zette mezelf ertoe om die ook eens te beschrijven. (Ik moet bekennen dat ik het wel moeilijk vond om er niet weer een positieve draai aan te geven… ik ben een onverbeterlijk optimist.)

      Je reactie stipt impliciet een probleem aan: hoe kun je een vrije wil hebben en toch alleen het goede doen? Je lost het op door voor te stellen dat we nog wel anders zouden kunnen, maar dat we niet meer anders doen (omdat onze wil zo volledig afgestemd zou zijn op het goede). Maar dat is wel een hele sofistische oplossing (sofistisch omdat je stipuleert dat het kwaad niet werkelijk, maar wel potentieel aanwezig is; een stelling die zonder invloed is en dus onbewijsbaar). Als we door “afstemming” maar één soort keuze zouden maken (de goede) kun je dat in afwezigheid van het kwade net zo goed beschouwen als geen keuze, en dus geen vrije wil. Hetzelfde geldt mutatis mutandis voor zwakkere concepten als leren (leren van wat?) en vooruitgang (ten opzichte van wat?), die allemaal een inherent contrast herbergen. Hoe dan ook, dank voor je weloverwogen reactie. Stof tot nadenken.

      Het valt me trouwens op dat iedereen gereageerd heeft op het eerste deel van de voetnoot en de nodige nuances aanbrengt bij een te rooskleurig idee van de hemel. Maar het tweede deel (m.n. de laatste drie vragen) is nog veel fundamenteler: Nooit meer de kracht van vergeving uitoefenen? Geen zelfbeheersing meer om te cultiveren? Geen vijanden meer om lief te hebben? Eén probleem van het gericht zijn op de hemel is dat snel vergeten wordt hoe belangrijk en intrinsiek waardevol het is om hier op aarde tegen de stroom in het goede te doen.

      • bram schreef:

        Dag Mark,
        Je hebt gelijk. Je drie slotvragen zijn inderdaad te fundamenteel om niet te doordenken.
        Eerst iets over je laatste zin. Die schept een onnodige tegenstelling. Persoonlijk wordt ik júist vanuit de zekerheid van opstanding en vernieuwing van de schepping, gemotiveerd om nu tegen de stroom in te roeien. Daarin ben ik niet alleen, maar dat is juist de essentie van het NT. Mooi voorbeeld: Titus 2:11-14
        Zelfbeheersing cultiveren doe ik nu ook. Elke keer als ik dreig ongezond te eten (om iets onschuldigs te noemen :) ), mag ik oefenen en vorderen. Het bezorgt me meer vreugde als ik merk dat het ongemerkt lang goed gaat. Leren heeft als einddoel: onbewust bekwaam. Voor mij is niet het cultiveren, maar het praktiseren een genot en dat kan ook in de hemel als er goed eten in overvloed is…
        Vijanden liefhebben is voor mij geen hogere vorm van liefde dan mijn vrouw of kinderen liefhebben. Van het laatste zal ik niet minder genieten als er geen vijanden meer zijn om lief te hebben.
        En de kracht van vergeving uitoefenen. Dat is inderdaad iets heel moois! Genade geven aan mensen die je pijn gedaan hebben. Gebroken relaties helen. Waar ik nu in zo’n situatie van geniet is niet zozeer dat moment van vergeven, maar van de heelheid die weer hersteld is. Het opnieuw onbevangen kunnen omgaan en het daarin genezen vertrouwen.
        Eigenlijk heb ik ook heel simpel de gedachte dat God in de hemel in staat is om ons weergaloos te verrassen, zodanig dat onze vroegere vreugden verbleken. Vandaar dat ik geen vrees voor saaiheid heb als het kwaad straks afwezig is!

  8. Pieter schreef:

    Ha Mark,

    Via de spamfolder kwam ik weer op je blog terecht. Mooi, we gaan er weer van genieten!

    Een korte gedachte van mijn kant mbt. bovenstaande:
    Stel je zit in een concertzaal. Er komt een man op met een schitterend instrument en hij begint te spelen. Zo mooi heb je het nog nooit gehoord. Eigenlijk wil je direct naar huis zodat niemand deze ervaring kan verprutsen (je weet maar nooit wat ze na de intermissie spelen). Maar opeens komt er een vrouw het podium oplopen en zij begint ook te spelen. Samen maken ze muziek zoals je het nog nooit hebt voorgesteld. En dan… je raad het al. Er komt steeds iemand bij en de muziek wordt alsmaar complexer en adembenemender.

    Met andere woorden: Het contrast wordt gemaakt door steeds een overtreffende trap. Nu is de vraag: Was de man aan het begin van het concert dan slecht bezig? Lijkt me niet. Het was het mooiste wat je tot dat moment gehoord had.

    Kortom, misschien is de hemel wel een groot feest van overtreffende trappen waarin je referentiekader/voorstellingsvermogen stap voor stap verder ontwikkeld. Als je in de hemel terugkijkt kan je niet zeggen dat het in het begin slecht was. Maar als je naar het ‘nu’ kijkt weet je dat er niets beters is dan het moment wat je op dat moment aan het meemaken bent…

Reageren?

Je e-mail adres zal niet gepubliceerd worden Verplichte velden zijn gemarkeerd met een *